Op de archeologische site van Opglabbekerzavel in Genk hebben onderzoekers met behulp van geavanceerde technieken een verborgen landschap uit de ijzertijd in kaart gebracht. Zonder te graven konden archeologen een uitgebreid urnenveld met grafheuvels en bijhorende structuren zichtbaar maken

"Op de Genkse Opglabbekerzavel werden eerder al sporen gevonden van een urnenveld met grafheuvels van meer dan 2.500 jaar oud," vertelt schepen Anniek Nagels. "Hoewel sommige grafheuvels vandaag nog zichtbaar zijn in het landschap, bevindt een groot deel van het archeologisch erfgoed zich verborgen onder de grond. Om deze onzichtbare resten te bestuderen zonder ze te verstoren, maakten onderzoekers gebruik van geofysisch onderzoek."

Met technieken zoals magnetometrie, elektromagnetische metingen (EMI) en weerstandsmetingen werd de bodem als het ware gescand. Elke methode meet specifieke eigenschappen van de ondergrond. Zo detecteert een magnetometer verschillen in het magnetisch veld, terwijl EMI en weerstandsmetingen inzicht geven in respectievelijk de elektrische geleidbaarheid en weerstand van de bodem. Vooral de weerstandsmetingen bleken bijzonder effectief: ze maakten grafheuvels en cirkelvormige greppels duidelijk zichtbaar.

De resultaten van het onderzoek zijn indrukwekkend. Meerdere grafheuvels konden in kaart worden gebracht als ronde structuren met een afwijkende bodemopbouw. Rond deze heuvels liggen kringgreppels, die ooit de graven afbakenden. In sommige gevallen zijn zelfs meerdere greppels rond één grafheuvel vastgesteld, wat wijst op hergebruik en aanpassingen doorheen de tijd. Daarnaast brachten de metingen ook sporen van het oude landschap aan het licht, zoals depressies en zones die later verstoord werden.

Aanvullend booronderzoek bevestigde dat de grafheuvels opgebouwd zijn uit opgeworpen lagen zand en plaggen, een techniek die typisch is voor deze regio.

"Dit onderzoek toont aan dat Opglabbekerzavel deel uitmaakt van een groter funerair landschap. Het gaat niet om geïsoleerde graven, maar om een samenhangend geheel van grafheuvels en structuren die samen een belangrijk archeologisch patrimonium vormen."

Het gebruik van geofysisch onderzoek biedt belangrijke voordelen: archeologen moeten minder ingrijpend graven, waardoor het erfgoed beter bewaard blijft. Tegelijk kunnen zij gerichter werken en beter inschatten waar waardevolle structuren zich bevinden en hoe het grafveld zich uitstrekt.

"Dankzij deze technieken kunnen de onderzoekers een verborgen geschiedenis zichtbaar maken zonder ze te beschadigen", zegt burgemeester Wim Dries. "Wat vandaag een gewone plek lijkt, blijkt een landschap met een rijke en duizenden jaren oude geschiedenis. Het onderzoek op Opglabbekerzavel onderstreept dus het belang van innovatieve methodes in de archeologie en draagt bij aan een beter begrip van het verleden van de regio Genk."

Wie de geschiedenis van Opglabbekerzavel zelf wil ontdekken, kan vanaf nu op pad langs de grafheuvels. De nieuwe erfgoedwandeling Sporen in het Landschap - van grafheuvel tot terril brengt wandelaars langs de archeologische sporen die vandaag nog zichtbaar zijn in het landschap. Via de ErfgoedApp krijgen ze onderweg extra uitleg over de grafheuvels, het oude landschap en de archeologische ontdekkingen op de site. Zo wordt wat onder de grond verborgen zit, ook tijdens de wandeling opnieuw tot leven gebracht. De route en bijhorende informatie zijn beschikbaar via de ErfgoedApp.

De Erfgoedapp en wandelroute werd ontwikkeld in samenwerking met het Regionaal Landschap Kempen en Maasland en zal binnenkort ook toegevoegd worden aan de wandelroutes van het Nationaal Park Hoge Kempen dat de recreatieve routes op de site van Thor Park beheert.