In 2015 - tijdens het bouwverlof van de afbraak- en funderingswerken voor het nieuwe Hasseltse stadhuis - deed Wouter Yperman opgravingen op de site van de oude rijkswachtkazerne. Het opgegraven materiaal getuigt van duidelijke periodes van activiteit in het verleden. Archeoloog Wouter Yperman geeft tekst en uitleg tijdens een lezing in Het Stadsmus.

"Tijdens ons bureau- en vooronderzoek bleek al snel dat de site veelbelovend was", zegt Wouter Yperman. "Vóór de bouw van de rijkswachtkazerne (in 1879, nvdr.) maakten de percelen deel uit van de tuin van het voormalige Gravenhuis (Koning Albertstraat), dat al vermeld wordt in 14de-eeuwse registers. Deze tuin bevatte volgens een verkoopsakte van 28 juli 1784 spoelingen, reservoirs, kuylen, groesen, bempden, landtiens op de Triechterheyde. Het merendeel van de vondsten gaan dan ook terug tot de 13de en 14de eeuw."

"Maar er zijn ook oudere voorwerpen. Zo toont een neolithische bijl (5300 – 2000 v.v.) dat de Demervallei toen al door landbouwers bewoond werd. Aardewerk uit de inheems Romeinse periode (2000 v.C. – 1ste eeuw n.C.) toont een permanente aanwezigheid. En er zijn scherven die de gekende Merovingische aanwezigheid tijdens de middeleeuwen bevestigen."

Maar het merendeel van de vondsten dateert dus van tussen 1200 en 1400. "Deze vondsten zijn door de natte en zuurstofarme omgeving goed bewaard gebleven en het leeuwendeel ervan duidt op activiteiten van leerlooiers en schoenmakers. Zo vonden we hoornpitten van runderen terug. Dat zijn de botten, waarrond de hoorns van de runderen groeien, die aan de huiden werden gelaten door de leerlooiers, zodat het duidelijk bleef hoe oud het rund was."

Oudere Hasselaren kennen de site rond het toekomstige stadhuis wellicht nog als De Beek, de volkswijk die tijdens de jaren 1960 moest verhuizen voor de huidige Twee Torenwijk. Die naam verwijst naar de Helbeek, die ondergronds ter hoogte van de Sint-Jozefstraat de stad instroomt en die ter hoogte van de Paardsdemerstraat uitmondt in de ‘Nieuwe Demer’, de aftakking van de Demer, de aftakking van de Demer om de binnenstad van water te voorzien.

De nabijheid van de Helbeek bleek al interessant voor leerlooiers, maar de vochtige omgeving was tijdens de middeleeuwen ook de perfecte locatie voor grondwaterputten. "En die waterputten zijn dan weer heel interessant voor ons, omdat er al dan niet per ongeluk veel voorwerpen in terechtkwamen, toen de putten nog in gebruik waren en erna."

De opmerkelijkste vondsten komen uit een waterput, zoals rood aardewerk en Maaslands aardewerk, dat iets kostbaarder ceramiek is. Een uniek stuk dat uit zo’n waterput kwam, is een zogenaamde Hanzeschaal. Die schalen worden doorgaans in verband gebracht met het ritueel van handen wassen, al dan niet in een religieuze context. Het stuk wijst op de aanwezigheid van welgestelde (geestelijke) mensen.


Schepen Karolien Mondelaers is tevreden dat de opgravingen voor het nieuwe stadhuis de kennis over het verleden van de stad heeft verrijkt. "We zijn blij dat Het Stadsmus de kans kreeg om de opgravingen van dichtbij te kunnen volgen en de resultaten ervan te kunnen presenteren. Voor een museum dat over de stadsgeschiedenis gaat, zijn archeologische vondsten steeds opnieuw een aanscherping van het historische verhaal van de stad en een mooie gelegenheid om eigen collectie te herbekijken."



INFO
Lezing De opgravingen aan het nieuwe stadhuis, door archeoloog Wouter Yperman in Het Stadsums op zaterdag 9 september om 15 uur.
Toegang is gratis.